Webshop
Webshop

Sportvelden richting de winter: de juiste keuzes in het najaar

Kennis sportveldgrassen
Het najaar is een belangrijke periode voor het beheer van sportvelden. De dagen worden korter, de neerslag neemt toe en de grasgroei vertraagt, terwijl competities en trainingen onverminderd doorgaan.

Juist in deze periode kan doorzaaien een hele waardevolle onderhoudsmaatregel zijn. Een tijdig doorgezaaide grasmat gaat dichter en sterker de winter in en profiteert in het voorjaar van een hogere grasbezetting, snellere hergroei en een betere speelkwaliteit.

Jeugdspelers trainen op een nat natuurgrasvoetbalveld met kale en modderige plekken in de grasmat.

Intensieve trainingen op natte sportvelden kunnen leiden tot kale plekken en beschadiging van de grasmat, vooral wanneer het herstelvermogen van het gras afneemt.

Nattere omstandigheden vragen om aangepast veldgebruik

Rond de herfstvakantie is het een goed moment voor voetbalverenigingen om de conditie van hun sportvelden te beoordelen. Na een periode met relatief droog weer worden de omstandigheden in het najaar doorgaans steeds natter. De toplaag houdt meer vocht vast en door de kortere dagen en lagere temperaturen neemt het herstelvermogen van het gras af.

De competitie en trainingen gaan ondertussen gewoon door. Die intensieve belasting is steeds duidelijker zichtbaar in de grasmat. Vooral op trainingsvelden, in doelgebieden en in de middenas ontstaan kale en beschadigde plekken.

Een belangrijk aandachtspunt voor verenigingen is daarom het overleg tussen terreinbeheerders, bestuursleden en trainers. Trainers zijn vaak vrijwilligers die sterk betrokken zijn bij het voetbal en het verenigingsleven, maar minder bekend zijn met de gevolgen van intensief veldgebruik onder natte omstandigheden.

De keuzes die in het najaar worden gemaakt, bepalen de kwaliteit van de grasmat in het voorjaar.

Tijdens langdurig nat weer kunnen omstandigheden ontstaan waarbij intensief trainen op natuurgras een zware belasting vormt voor de grasmat. Om de kwaliteit van de grasmat te behouden, is het verstandig om tijdig alternatieve trainingsmogelijkheden te bespreken. Afhankelijk van de situatie kunnen aangepaste trainingsvormen uitkomst bieden.

Denk aan looptraining, trainen in een sporthal, minder intensieve oefeningen of het verplaatsen van trainingen naar minder kwetsbare delen van het veld. Ook overdwars trainen kan helpen om de belasting beter te verdelen.

Het beperken en spreiden van de trainingsbelasting tijdens natte perioden voorkomt onnodige schade. Daarmee dragen zowel verenigingen als trainers bij aan het behoud van de sportvelden. Een grasmat die in het najaar minder schade oploopt, heeft in het voorjaar een betere uitgangspositie.

Voetbalvelden doorzaaien in het najaar

Ondanks de relatief gunstige weersomstandigheden in de afgelopen periode is op veel voetbalvelden al slijtage zichtbaar. Wanneer de grasmat plaatselijk dunner wordt, kan doorzaaien in het najaar nog een zinvolle onderhoudsmaatregel zijn.

Tractor met Vredo doorzaaimachine op een natuurgrasvoetbalveld voor herstel van de grasmat.

Door sportvelden in het najaar tijdig door te zaaien, kan de grasbezetting worden verbeterd en krijgt de grasmat een betere uitgangspositie voor het voorjaar.

Het succes van doorzaaien hangt sterk af van de hoeveelheid bestaand gras. Bij een redelijk gesloten grasbestand krijgen jonge grasplantjes na kieming bescherming van de aanwezige volwassen grasplanten. Hierdoor zijn ze minder kwetsbaar voor betreding en hebben ze meer kans om zich te ontwikkelen.

Op volledig kaal gespeelde doelgebieden of sterk beschadigde delen van de middenas is dat anders. Het graszaad kan onder geschikte omstandigheden wel kiemen, maar de jonge planten worden bij aanhoudend intensief gebruik vaak snel weer uitgelopen. Doorzaaien zonder de speelbelasting aan te passen, heeft op deze plekken daarom meestal een beperkt resultaat.

Voor doorzaaien laat in het najaar is een mengsel met 100% Engels raaigras, met daarin een aandeel tetraploïd Engels raaigras, een geschikte keuze. Tetraploïde rassen kunnen zich bij lagere temperaturen relatief snel vestigen en beschikken over een goede groeikracht.

Recover 4 TETRA

Recover 4 TETRA is een door Advanta ontwikkeld grasmengsel dat speciaal is samengesteld voor het snel herstellen en doorzaaien van sportvelden. Het mengsel bestaat uit 50% diploïd en 50% tetraploïd Engels raaigras. Deze combinatie zorgt voor een snelle kieming en vestiging, ook bij lagere temperaturen. Daarmee is Recover 4 TETRA geschikt voor doorzaaien tot laat in het najaar.

De bodemtemperatuur en vochtvoorziening bepalen uiteindelijk of doorzaaien nog voldoende resultaat kan opleveren. Zijn de omstandigheden geschikt, dan is het verstandig om deze werkzaamheden niet onnodig uit te stellen. Een tijdig doorgezaaide grasmat kan in het voorjaar profiteren van de extra grasbezetting.

Najaarsbemesting ondersteunt een sterke grasplant

Naast doorzaaien verdient ook de bemesting van voetbalvelden aandacht. Door veranderingen in het klimaat duurt het groeiseizoen in sommige jaren langer. Het gras kan tot ver in het najaar doorgroeien en tijdens zachte winters blijft soms zelfs maaien noodzakelijk.

Een gerichte najaarsbemesting kan helpen om de grasmat in goede conditie te houden. Daarbij is vooral de verhouding tussen stikstof en kalium van belang.

Het doel is niet om de bovengrondse groei onnodig te stimuleren, maar om de grasplant voldoende voeding te geven voor een gezonde ontwikkeling en een betere weerbaarheid tijdens de winterperiode.

De juiste samenstelling en hoeveelheid meststof hangen af van de bodemvoorraad, de conditie van de grasmat en de verwachte groeiomstandigheden. Een passende najaarsbemesting ondersteunt de grasplant zonder onnodig veel nieuwe groei uit te lokken.

Pas de maaifrequentie van robotmaaiers aan

Robotmaaiers zijn inmiddels op veel voetbalvelden een vertrouwd beeld. Een belangrijk voordeel is dat ze het gras regelmatig kunnen maaien en doorgaans relatief licht zijn. Hierdoor kan onder geschikte omstandigheden met minder insporing worden gemaaid dan met zwaardere machines.

Robotmaaier op een natuurgrasvoetbalveld met herfstbladeren tijdens het najaar.

Wanneer de grasgroei in het najaar afneemt, is het verstandig de maaifrequentie van robotmaaiers aan te passen aan de groeiomstandigheden.

Toch vraagt het maaien in het najaar om een andere aanpak dan tijdens het groeiseizoen.

Door de kortere dagen neemt de hoeveelheid beschikbaar licht af. Licht is essentieel voor de fotosynthese, het proces waarmee de grasplant energie aanmaakt voor groei, herstel en wortelontwikkeling.

Wanneer het gras te vaak of te kort wordt gemaaid, kan dit ten koste gaan van de energie die beschikbaar is voor het herstel van de grasmat en de ontwikkeling van het wortelstelsel.

Daarom is het verstandig om de maaifrequentie van robotmaaiers in het najaar terug te brengen. Dagelijks maaien is bij beperkte grasgroei meestal niet meer nodig. Ook drie tot vier maaibeurten per week kunnen dan te veel zijn.

Een praktisch uitgangspunt is om de robotmaaier één keer vóór het weekend en één keer ná het weekend te laten maaien. Bij weinig groei kan zelfs een lagere maaifrequentie voldoende zijn. De werkelijke grasgroei en gewenste maaihoogte blijven daarbij bepalend.

Ook het schoonmaken van de robotmaaier verdient extra aandacht. Door vochtige omstandigheden blijven grasresten gemakkelijker aan de maaikap kleven. Regelmatig reinigen voorkomt ophoping van maairesten en draagt bij aan een goed maairesultaat.

Bij traditioneel maaien is het belangrijk om rekening te houden met de weersomstandigheden. Benut bij voorkeur momenten waarop de toplaag minder vochtig is en voldoende draagkracht heeft.

Bladruimen voorkomt extra belasting van de grasmat

In het najaar vallen steeds meer bladeren op de voetbalvelden. Het tijdig verwijderen van dit blad is een belangrijk onderdeel van het onderhoud.

Bij voorkeur worden bladeren verwijderd voordat de robotmaaier of traditionele maaier eroverheen rijdt. Hiermee wordt voorkomen dat grote hoeveelheden blad worden versnipperd en in de grasmat achterblijven.

Opgehoopt bladafval kan het gras afsluiten van licht en lucht. Bovendien houden dikke lagen bladresten vocht vast, waardoor de toplaag langdurig nat kan blijven.

Regelmatig bladruimen helpt om de grasmat schoon en luchtig te houden en voorkomt dat de toch al vochtige omstandigheden verder worden versterkt.

Voetbalvelden beluchten voordat de bodem te nat wordt

Naarmate het najaar vordert, neemt het vochtgehalte in de toplaag toe. In combinatie met intensieve trainingen en wedstrijden vergroot dit de kans op bodemverdichting.

Door verdichting neemt de hoeveelheid lucht in de bodem af en wordt de uitwisseling van zuurstof tussen de bodem en de buitenlucht bemoeilijkt. Zowel de graswortels als het bodemleven hebben zuurstof nodig om goed te functioneren.

Verti-Drain beluchtingsmachine belucht een natuurgrasvoetbalveld om bodemverdichting te verminderen.

Door sportvelden tijdig te beluchten, wordt bodemverdichting verminderd en krijgen graswortels meer ruimte voor zuurstof en ontwikkeling.

Het tijdig beluchten van voetbalvelden kan daarom een belangrijke bijdrage leveren aan het behoud van een gezonde grasmat.

Afhankelijk van de bodemopbouw en de aanwezige verdichting kan worden gekozen voor diepbeluchten of het beluchten van de toplaag.

Diepbeluchten kan bijvoorbeeld met een Verti-Drain of schudbeluchter. Voor het oppervlakkig beluchten kan een messenbeluchter worden ingezet om de toplaag te slitten. Ook een lichte bewerking met een kriebel-eg kan onder geschikte omstandigheden bijdragen aan een betere luchthuishouding aan het oppervlak.

De timing van deze werkzaamheden is belangrijk. Beluchten heeft vooral zin wanneer de bodem voldoende draagkracht heeft. Bij een te natte bodem kunnen machines juist extra verdichting of versmering veroorzaken.

Door vóór langdurig natte perioden te beluchten, krijgen de graswortels en het bodemleven betere omstandigheden om te blijven functioneren.

Meer weten of
advies op maat?

Samen maken we jouw groenproject een succes

Onze sportveldgrassen

Meer over sportveldgrassen in ons kenniscentrum